Januš Glovacki: U lovu na buba švabe
premijera: 03.10.2003.
preveo: Zdenko Lešić
reditelj: Filip Markovinović
scenograf i kostimograf: Marina Sremac
igraju: Jelena Ćuruvija Đurica, Aleksandar Đurica, Saša Stojković, Vladimir Grbić, Nataša Petrović
This slideshow requires JavaScript.
BESANI U NJUJORKU
Niko kao poljski intelektualci/umetnici – disidenti, od svih Istočnoevropljana te provencijencije, nije tako tačno, surovo i precizno dao sliku susreta sa zapadnim svetom a nakon iskustva u onom iza gvozdene zavese. Mrožeku i njegovim “Emigrantima”, Polanskom i njegovom “Stanaru”, u tom smislu pridružuje se Januš Glovacki vec prvom dramom napisanom po dolasku u Ameriku: “U lovu na bubašvabe”, kao i potonjim, od kojih je ovdašnja publika mogla da vidi “Antigonu u Njujorku”, u režiji Bore Draškovića (Budva Grad teatar).
Oporu, crnohumornu dramu, koju iščitavamo i kao svojevrsni omaž Kafki (i njegovoj Americi, ali i junaku Gregoru Samsi) “U lovu na bubašvabe” odabrao je mladi reditelj – inače Draškovićev student – Filip Markovinović za diplomsku predstavu na novosadskoj Akademiji umetnosti. U pitanju je, delimično autobiografska, priča o sudbini dvoje, u Poljskoj već priznatih umetnika: glumici i piscu, o njihovom dramatičnom susretu sa zemljom koju je uredio neko vrlo tehnički obrazovan, sa zemljom čiji osmeh pokazuje trideset i dva zuba, zemljom u kojoj je vreme najskuplja stvar, ali u čiji se završni portret nikako ne uklapaju – bubašvabe.
Kritički odnos pisca spram vrlog novog sveta, autoironičan stav glavnih junaka, dat kroz jedan isečak – na nivou karakterističnog uzorka – iz njihovog života, Filip Markovinović zadržava i sledi kroz rediteljski prosede, interpolirajuci pri tom, u dominantni realistički tok fabule, izvesne groteskno nadrealistične scene. Primer: izlasci i ulasci “bubašvaba”, bilo da su to policajci KGB ili Biroa za useljavanje, cenzori, beskucnici ili nasmejani – na ivici karikature prikazani – par tipičnih amerčkih intelektualaca koji, na salonskom nivou, koketuju s levim idejama. Svi oni pripadaju nekom drugom svetu, onom koji za Anku i Jana, glavne junake priče, predstavlja izvor straha, noćnu moru i drži ih u beskonačnoj nesanici.
Izviru sa svih strana, iz svih pukotina, a najcešće – ispod kreveta (mesto nespavanja, ne-seksa, straha, klaustrofobije, bezizlaza).
Markovinovićeva predstava je neka vrsta pogleda kroz ključaonicu: u pitanju je uvid u besanu, halucinantnu noć dvoje ljudi, emigranata, koji su izgubili identitet i koji s mukom i bez mnogo nade pokušavaju da stvore novi. U pitanju je, takode, intimna priča (u kojoj se, zapravo, ništa ne “dešava”) i u tom smislu reditelj vrlo precizno vodi glumce/protagoniste Jelenu Curuvija-Đurica i Aleksandra Đuricu. Njihova igra je ravna, puna melanholije, samoironije, intimna, oni su junaci tragedije bez katarze. Scena sa telefonom (izvor “straha i nade”) ili Ankina pojava u invalidskim kolicima, pripadaju preciznim rediteljskim i glumackim akcentuacijama, baš kao i scena sa Gospodinom i Gospođom Tompson, u kojoj je, delikatnošću igre na opasnoj ivici karikature, svoj talenat najavila Nataša Petrović.
Dobre epizode, u po nekoliko uloga, ostvarili su i Saša Stojković i Vladimir Grbić.
Može se polemisati o samom kraju predstave. Prvi utisak: nema (rediteljskog) kraja. Drugi utisak: gde je kraj ili početak kruga? Neko je samo spustio klapnu na ključaonici.
Darinka Nikolić
